Budowa i działanie uchwytu tokarskiego

Czym jest uchwyt tokarski i do czego służy? Jakie są elementy jego budowy? Odpowiadamy.

Uchwyt tokarski (zwany potocznie "futerkiem", od niemieckiego słowa "Spannfutter", w języku angielskim spotkamy się ze słowem "Chuck"), to narzędzie, które służy do mocowania i obrabiania surowca.

Uchwyt tokarski składa się z następujących elementów:

1. Korpusu
2. Mechanizmu zębatkowego, znajdującego się wewnątrz korpusu
3. Płytki obudowy tylnej (niektóre modele nie posiadają obudowy)
4. Gwintowanego otworu
5. Posuwów, na których mocowane są szczęki lub inne akcesoria z otworami na śruby
6. Gniazd (przeważnie dwóch) na klucz
7. Otworów na śruby zabezpieczające (przeciwdziałają odkręceniu uchwytu z wrzeciona)
8. Kołnierza systemu zabezpieczającego typu ASR (w wybranych modelach)

Nowoczesny uchwyt do tokarek do drewna jest:

• czteroszczękowy, w przeciwieństwie do trójszczękowych uchwytów stosowanych w tokarkach do metalu. Do mocowania drewna i pracy z tokarkami do drewna NIE NALEŻY stosować narzędzi, w tym uchwytów, stosowanych w obróbce metali. Jest to niebezpieczne i możesz narazić się na poważne skaleczenia, gdy surowiec zostanie wyrwany z takiego mocowania;
• samocentrujący, czyli posuwy schodzą się i rozszerzają równomiernie podczas operowania kluczem;
• z obsługą jednej ręki, tzn. możemy jednocześnie manipulować kluczem, czyli rozszerzać lub ściskać szczęki, a drugą ręką asekurować surowiec. Jest to znacznie lepsze i wygodniejsze rozwiązanie, niż przestarzałe, lecz ciągle dostępne na rynku uchwyty, które musimy obsługiwać oburęcznie (ilustracja poniżej).

Na posuwach mocowane mogą być szczęki lub inne akcesoria. Szczęki należy przymocować za pomocą dostarczanych z uchwytem śrub. Małe szczęki wymagają jednej śruby, większe dwóch, a duże i przeznaczone do ciężkich prac nawet trzech.

Posuwy szczęk są numerowane (1-4) lub oznaczane symbolami, np, punktami. Podobnie jest na szczękach. Oznacza to, że szczęka z nr 1 musi zostać zamocowana na posuwie oznaczonym również nr 1.

Na zakończenie kilka słów o konserwacji. Uchwyt tokarski jest w zasadzie narzędziem bezobsługowym. Powinieneś jednak wyrobić w sobie nawyk, aby od czasu do czasu oczyścić korpus i posuwy szczęk z pyłu i innych zanieczyszczeń. Możesz w tym celu użyć szczoteczki do zębów albo przedmuchać powierzchnie sprężonym powietrzem. Przed zamocowaniem szczęk sprawdź, czy na ich spodzie nie ma zanieczyszczeń, możesz również oczyścić otwory na śruby. Te z kolei, aby zapobiec ich spiekaniu, możesz natrzeć pod łebkiem smarem.